11 listopada 2015 r. odbyło się w Kołobrzegu Narodowe Święto Niepodległości, upamiętniające 97. rocznicę odrodzenia państwa polskiego, w którym uczestniczyło Muzeum Oręża Polskiego.

5 listopada 2015r. Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu gościło w ramach cyklu „Tajemnice Historii” Pana Krzysztofa Ferstera z Zachodniopomorskiego Stowarzyszenia Miłośników Historii i Tajemnic.

                                                                                                                               

 Dzięki istnieniu legionowego żołnierza, tej niezapomnianej postaci „leguna”, podbijającego serca społeczeństwa,   żołnierza dumnego, hardego, pełnego dowcipu nieodłącznego humoru, a jednocześnie twardego, zażartego i nieustępliwego w najcięższych chwilach bojowych zmagań - dokonywuje się w społeczeństwie  olbrzymia przemiana moralna.

mjr dr W. Lipiński, Twórca i budowniczy polskiej siły wojskowej (1908-1918)

 

Zbliżająca się kolejna rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości skłania nas do bliższego przyjrzenia się ludziom i formacjom, dzięki którym doszło do odrodzenia naszego państwa. Pierwszorzędną rolę odegrały w tej kwestii Legiony Polskie, mocno połączone z osobą Józefa Piłsudskiego i na trwale wpisujące się w przestrzeń polskiej świadomości narodowej.

Ich geneza sięga czasów powstania i funkcjonowania organizacji o charakterze paramilitarnym, mających na celu, według założeń J. Piłsudskiego, przygotowanie kadry do wystąpienia zbrojnego przeciwko Rosji w momencie wybuchu wojny austriacko - rosyjskiej. W tym celu powstał już w 1908 r. tajny Związek Walki Czynnej, założony we Lwowie przez Kazimierza Sosnkowskiego. Dwa lata później, również we Lwowie, rozpoczął swą działalność jawny Związek Strzelecki, zaś w Krakowie - Towarzystwo „Strzelec”. Ponadto w 1911 r. we Lwowie powołano do istnienia Polskie Drużyny Strzeleckie. Wszystkie wspomniane organizacje posiadały jeden wspólny cel - przygotowanie żołnierzy do zbliżającego się konfliktu zbrojnego.

Józef Piłsudski doskonale rozumiał ówczesną sytuację międzynarodową i dążył do wytworzenia na ziemiach polskich zbrojnej siły, dzięki której stanie się możliwe odzyskanie niepodległości. Jej podstawą stały się Związek Walki Czynnej oraz Związki Strzeleckie. Za ich przykładem powstały drużyny strzeleckie i kolejne organizacje. Połączyła je osoba Józefa Piłsudskiego, bowiem w 1912 r. galicyjska Komisja Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych wyznaczyła go na komendanta głównego polskich sił wojskowych.

W związku ze zbliżającą się wojną, 29 i 30 lipca 1914 r., wydał on rozkazy mobilizacyjne dla strzelców. Od 2 sierpnia w Krakowie przystąpiono do formowania z nich oddziałów i już 6 sierpnia 1. Kompania Kadrowa przekroczyła granicę austriacko - rosyjską, aby porwać społeczeństwo byłego zaboru rosyjskiego do walki. To niestety okazało się bierne, czego skutkiem musiała być rezygnacja z budowy niezależnej wojskowej siły polskiej i przyjęcie kompromisowej, nowej organizacji.

16 sierpnia 1914 r. w Krakowie powstał Naczelny Komitet Narodowy, z inicjatywy którego zostały powołane Legiony Polskie, stanowiące oddzielną formację armii Austro-Węgierskiej, podlegającą dowództwu Landwehry. Formalną zaś podstawą ich utworzenia był rozkaz austriackiego dowództwa z 27 sierpnia 1914 r., w którym zarządzono utworzenie Legionu Wschodniego we Lwowie i Zachodniego w Krakowie oraz ustanowienie dwóch równorzędnych komendantów dla obu formacji wojskowych. Pierwszą z nich szybko zlikwidowano, bowiem armia rosyjska zajęła Lwów, druga zaś, pod dowództwem Józefa Piłsudskiego, początkowo w składzie pierwszego pułku, toczyła liczne boje jako straż tylna wojsk austriackich.

W połowie grudnia 1914 r. sformowano z nich I Brygadę Legionów Polskich, której komendantem do października 1916 r. był J. Piłsudski. Brygada składała się z 1., 5. i 7. pułku piechoty oraz 1. pułku ułanów. Natomiast 2. i 3. pułk piechoty - sformowane we wrześniu 1914 r., w maju 1915 r. zostały przekształcone wraz z oddziałem kawalerii i dywizjonem artylerii, w II Brygadę Legionów Polskich tzw. Karpacką lub Żelazną, której dowódcą został płk Ferdynand Küttner. Również w maju 1915 r. powołano III Brygadę Legionów Polskich, złożoną z 4. i 6. pułku piechoty. Dowództwo nad nią objął Wiktor Grzesicki.

Od momentu powstania aż do późnej jesieni 1915 r. działały one na różnych frontach. I Brygada walczyła na Ziemi Krakowskiej i na terenie zaboru rosyjskiego, biorąc udział między innnymi w bitwie pod Krzywopłotami, Łowczówkiem, nad Nidą, nad Pokrzywianką, pod Konarami, czy pod Jastkowem. II Brygada toczyła boje w Karpatach Wschodnich, ścierając się z wrogiem m.in. pod Mołotkowem, Zieloną, Rafajłową i Rokitną. III Brygada weszła do boju w sierpniu 1915 r. i współdziałała z piłsudczykowską. Od jesieni 1915 r. do września 1916 r. Legiony walczyły wspólnie na północnym Wołyniu, nad Styrem i Stochodem. Był to okres największej świetności wspomnianej formacji, liczącej wówczas ponad 16 tys. żołnierzy.

Na początku lipca 1916 r. Legiony stoczyły swą największą bitwę - pod Kostiuchnówką. W uznaniu ich heroicznych dokonań, a przede wszystkim - licząc na pozyskanie rekrutów z Królestwa Kongresowego, cesarze Niemiec i Austro-Węgier wydali tzw. Akt 5 listopada, zapowiadający utworzenie państwa polskiego. Fakt ten negatywnie wpłynął na dalsze funkcjonowanie wspomnianej formacji, gdyż państwa centralne nie miały zamiaru realizować przedstawionych postulatów, a legioniści nie godzili się na ówczesne warunki ich funkcjonowania.

20 września 1916 r. przemianowano Legiony Polskie na Polski Korpus Posiłkowy. Jesienią tego roku doszło do ich wycofania z frontu na tyły oraz do dymisji Józefa Piłsudskiego z funkcji brygadiera. Zastąpił go Kazimierz Sosnkowski (do października 1916 r.), po którym dowództwo objął Marian Żegota-Januszajtis.

Sytuacja coraz bardziej się pogarszała, bowiem wiosną 1917 r. niemiecki generał-gubernator Hans Hartwig von Beseler rozpoczął organizowanie Polskiej Siły Zbrojnej (Polnische Wehrmacht) i postanowił w jej skład włączyć Legiony Polskie. Krok ten oznaczał konieczność złożenia przysięgi cesarzowi niemieckiemu Wilhelmowi II. Józef Piłsudski odradzał legionistom złożenie przysięgi, w efekcie czego I i III Brygada 9 i 11 lipca 1917 r. odmówiły jej składania, co spowodowało kryzys przysięgowy. Jego skutkiem było rozwiązanie oddziałów i internowanie legionistów w Beniaminowie (oficerowie) oraz Szczypiornie (podoficerowie i szeregowcy). Piłsudskiego zaś osadzono w twierdzy w Magdeburgu.

Pozostali, którzy również odmówili złożenia przysięgi, a posiadali obywatelstwo austriackie, zostali wcieleni do wojska austriacko-węgierskiego i wysłani na front włoski. Ci zaś, którzy złożyli przysięgę, zostali włączeni do Polskiej Siły Zbrojnej. Natomiast II Brygada, pozostająca od lipca 1916 r. pod. dowództwem Józefa Hallera, która postąpiła podobnie, została przekształcona w Polski Korpus Posiłkowy i przekazana pod austriackie dowództwo. W lutym 1918 r. doszło w jej oddziałach do buntu spowodowanego faktem podpisania traktatu brzeskiego. Wówczas żołnierze pod dowództwem J. Hallera przeszli pod Rarańczą front na stronę rosyjską. Tam doszło do połączenia się z II Korpusem Polskim na Ukrainie. Wszyscy, którzy pozostali po rozbiciu Legionów w szeregach Polskiej Siły Zbrojnej, dotrwawszy do listopada 1918 r., stali się zarzewiem przyszłego Wojska Polskiego.

Zasługi Legionów Polskich w niełatwym procesie odbudowy państwa polskiego są wręcz nieocenione, to dzięki nim, słowami mjr dr W. Lipińskiego, dokonywuje się w społeczeństwie ogromna przemiana moralna. Otworzyli oni przepiękną epopeję, dając dowód niespożytej siły ideologji niepodległościowej. To z nich wyrosły przyszłe polityczne, wojskowe i kulturalne elity Drugiej Rzeczypospolitej (m.in. 9 premierów II RP było legionistami). Na trwałe wpisali się w polską świadomość narodową, stając się archetypem żołnierza, który ciężką pracą i daniną z własnej krwi buduje lepsze „jutro”.

         My obecnie, stojąc w boju, mamy do obrony skarb, któryśmy bezsprzecznie zdobyli. W ciężkich walkach, krwawymi ofiarami żołnierze wszystkich Brygad wyrwali nienawistnym losom to, czegośmy nie mieli jeszcze, wychodząc na wojnę - honor żołnierza polskiego, bitność i wewnętrzna dyscyplina nie podlega już nigdzie żadnej wątpliwości.

Dopóki stoję na waszym czele, będę bronił do upadłego, nie cofając się przed żadną ofiarą, tego, co jest naszą własnością i co oddać musimy w całości nienaruszonej naszym następcom - naszego honoru żołnierza polskiego.

Józef Piłsudski, Pisma, t. IV

 

Opracował:Karol Adamuszek

 

 

 

 

 

 

fot. zbiory MOPK

 

 

 

 

W dniu 30.10.2015 r. dzięki staraniom Starosty Kołobrzeskiego - Tomasza Tamborskiego oraz Dowódcy Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych gen. broni Marka Tomaszyckiego, Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu wzbogaciło się o interesujący eksponat - transporter pływający gąsienicowy PTS-M

08.10.2015 r. w Sali Plafonowej Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu odbyła się prelekcja „Moja Syberia”, rozpoczynająca kolejną edycję cyklu „Tajemnice historii”.

25 września 2015 r.  w sali plafonowej Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu, odbyła się prezentacja książki pt. „Generał Samsonow. Stuletnie kłamstwo” autorstwa Macieja Gebela.

Muzeum Oręża Polskiego po raz kolejny włączyło się w obchody projektu edukacyjno - kulturalnego Europejskich Dni Dziedzictwa.

Na początku września Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu otrzymało od Pani Ruth Priese z Berlina, niezwykle cenny zbiór, przeszło 80-u kart pocztowych i fotografii z widokami przedwojennych miast i miejscowości Pomorza Zachodniego:

Od 13 września 2015 roku w Oddziale Historii Miasta kołobrzeskiego muzeum można oglądać wystawę pt. „ Moja Syberia”. Jest to fotograficzna relacja Pana Jerzego Lewickiego z jego wypraw na Syberię.

Strona 30 z 41

Partnerzy










 

 

BIP

Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu na stronie internetowej oraz w publikacjach przetwarza dane osobowe – rozpowszechnia wizerunek osób uczestniczących w publicznych imprezach organizowanych przez Muzeum zgodnie z art. 81 ust. 1 Ustawy z dnia 04 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 666). Uczestnik imprezy może zażądać zaprzestania przetwarzania danych osobowych – rozpowszechniania wizerunku, poprzez zgłoszenie powyższego faktu w formie pisemnej do Muzeum.