Zabytki związane z kulturą morską: okręty ORP Fala, ORP Władysławowo, pozostałości z ORP Burza.

GODZINY ZWIEDZANIA:  Skansen Morski

Kołobrzeski Skansen Morski to ekspozycja plenerowa znajdująca się w Porcie Rybackim, przy ul. Bałtyckiej 31 (obok Reduty Solnej)

Kołobrzeski Skansen Morski

Kołobrzeski Skansen Morski jest unikatową w skali kraju plenerową ekspozycją wyslipowanych okrętów wojennych oraz towarzyszących im zabytków techniki morskiej. Największą atrakcją skansenu są dwa okręty posadowione na nabrzeżu: okręt patrolowy 912 ORP Fala i kuter rakietowy 205 ORP Władysławowo. Zwiedzający mają możliwość wejścia nie tylko na pokłady, ale i do wnętrz okrętów. Dla pasjonatów techniki morskiej prawdziwą gratką jest obejrzenie maszynowni, pomieszczeń załogi, messy oficerskiej, stanowisk dowodzenia. 

Na wystawie prezentowane są także pozostałości z legendarnego niszczyciela ORP Burza (m.in. maszt, 100mm armata okrętowa, parki amunicyjne, dalmierz morski, torpedy, miny)  gromadzone przez Muzeum od 1963 r. oraz fragment drewnianego kadłuba statku i jacht Orkan II.

Idea utworzenia skansenu powstała w 2009r. i była związana z niedostatkiem miejsc postojowych w kołobrzeskim porcie oraz z wysokimi kosztami utrzymania muzealnych okrętów na wodzie. Koncepcja programowo przestrzenna wraz z wizualizacjami autorstwa dr inż arch. Macieja Płotkowiaka po oraz pierwszy, została zaprezentowana przez jej pomysłodawcę – dyrektora muzeum Pawła Pawłowskiego podczas X Konferencji Muzealnictwa Morskiego i Rzecznego w 2010r. Zamysł utworzenia tematycznej wystawy na terenie Harcerskiego Ośrodka Morskiego przy zabytkowej Reducie Solnej zyskał przychylność władz zarówno powiatowych, jak i miejskich, które udzieliły wsparcia przy realizacji całej inwestycji. Ponad 1.000.000 zł wyasygnował na ten cel Powiat Kołobrzeski, a przy wykonaniu prac wykończeniowych muzeum otrzymało wsparcie od pracowników Zarządu Dróg Powiatowych, Portowej Ochotniczej Straży Pożarnej Tryton, nauczycieli i uczniów Zespołu Szkół Morskich w Kołobrzegu oraz członków Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Oręża Polskiego.

Równolegle, kołobrzeskie muzeum prowadziło prace renowacyjne muzealiów morskich, otrzymując na ten cel dotację z programu Po Ryby realizowanego przez Kołobrzeską Lokalną Grupę Rybacką (Oś Priorytetowa 4 Programu Operacyjnego „Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013). W ramach dofinansowania wykonana została konserwacja i renowacja masztu z okrętu ORP Burza, wydana publikacja naukowa („Trzymajmy się morza! Kołobrzeski Skansen Morski, oraz wykonane tablice informacyjne zamieszczone na wystawie. Dodatkowo w infokiosku, zwiedzający mogą obejrzeć skansen w postaci elektronicznych panoram sferycznych.

 

 

Zabytki morskie w zbiorach Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu:

 

Okręt- muzeum SG-321 ORP “Fala”

Okręt patrolowy projektu 912 ( kod NATO: “Obluze”) był pierwszą jednostką serii, nosił numer burtowy “OP-301”, następnie “321”. W 1996 r. wycofany został ze służby. W wyniku  zabiegów ówczesnego dyrektora Muzeum dr Hieronima Kroczyńskiego wspieranego przez  pasjonatów   Mirosława Balickiego i Krzysztofa Kozieła z Kołobrzegu – szefów Kołobrzeskiej Żeglugi Pasażerskiej został nieodpłatnie przekazany przez Morski Oddział Straży Granicznej  stając się tym samym pierwszym okrętem wojennym w zbiorach kołobrzeskiego muzeum. W tym samym roku okręt został użyczony Kołobrzeskiej Żegludze Pasażerskiej, która przejęła na siebie koszty jego utrzymania  i udostępniała  przez wiele lat do zwiedzania w kołobrzeskim porcie. Jesienią 2009 r. Muzeum przejęło z powrotem okręt.

Dane techniczne:

rok budowy: 1964

budowniczy: Stocznia Marynarki Wojennej

wyporność:237 t.

Wymiary: dł. 41,35 m, szer.6,3 m

zanurzenie: 1,84 m

uzbrojenie: dwie podwójne armaty AK-230 kalibru 30 mm

 

 

Okręt- muzeum 433 ORP “Władysławowo”

 

Kuter rakietowy projektu 205 (kod NATO: “Osa I”) był ostatnim z trzynastu okrętów tego typu służących w Polsce. Nosił numer 433. Do służby wszedł 13 listopada 1975 r. , a zakończył ją w 2006 r. W lutym tego roku wyruszył w swój ostatni rejs. Wysłużoną jednostkę żegnały wszystkie okręty Dywizjonu Okrętów Rakietowych oraz liczne grono czynnych i emerytowanych oficerów i marynarzy. Wydawało się, że okręt podzieli los swoich poprzedników kończąc żywot w stoczni złomowej. Tak się jednak nie stało, dzięki ogromnemu zaangażowaniu Stowarzyszeniu Lastadia. Stowarzyszenie założone przez pełnych pasji, młodych ludzi z wielu miast wybrzeża postawiło sobie za cel uratowanie okrętu.  Swoim pomysłem “zarazili” media, które wsparły inicjatywę. Szereg publikacji prasowych i reportaży telewizyjnych miało skłonić decydentów do wyłączenia okrętu z zasobów Agencji Mienia Wojskowego. Wkrótce działania Stowarzyszenia wsparło Stowarzyszenie  Oficerów Rezerwy oraz szerokie grono marynarzy, którzy służyli na tego typu okrętach.  Opiekę nad wysłużoną jednostką podjął nieoficjalnie Dywizjon Okrętów Rakietowych.  Energiczne i szeroko zakrojone działania  podjęte przez wymienionych wyżej pasjonatów przy wsparciu  Departamentu Wychowania i Promocji Obronności przyniosły pożądane efekty. Na mocy decyzji  ministra  Bogdana Klicha kuter wyłączono z zasobów Agencji Mienia Wojskowego. Był to ogromny sukces, ale problemy nie zakończyły się. Pierwotnie “Władysławowo” miało zostać przekazane do  Muzeum Archeologicznego w Elblągu, gdzie miało stać się zaczynem skansenu morskiego. Niestety z prozaicznych przyczyn ekonomicznych tak się nie stało. Nie doszła również do realizacji koncepcja ustawienia okrętu w Gdyni tuż obok “Błyskawicy”. Jednak dzięki stałej akcji Stowarzyszenia Lastadia poszukiwania dla Włądysławowa przyjaznego portu, zainteresowanie okrętem wyraziło Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Ostatecznie starania o zachowanie okrętu dla potomnych zakończyło się jego przekazaniem przez Departament Promocji Wychowania i Obronności MON dla Muzeum w Kołobrzegu. Finałem kilkuletnich zabiegów było przeholowanie 26 marca 2010 r. kutra rakietowego przez holownik Pasat II  z macierzystej bazy w Gdyni do Kołobrzegu.

Dane techniczne:

budowniczy: Stocznia Rzeczna w Rybińsku (teren byłego ZSRR)

wyporność: 171 t.

Wymiary: dł. 38,5 m, szer.7,6 m

zanurzenie: 2,7 m

uzbrojenie:

-         4x1 wyrzutnie przeciw okrętowych kierowanych pocisków rakietowych P-15 Termit 
          (nomenklatura NATO: SS-N-2A Styx)

-         1x4 wyrzutnia przeciwlotniczych kierowanych pocisków rakietowych Strzała – 2 M ( nomenklatura NATO: SA-N-5 Grail)

-         2x2  30 mm armaty morskie AK-230

 

 

ORP Burza

Niszczyciel ORP Burza, jeden z najstarszych okrętów, zwodowany w 1929 roku, wybudowany  został do obrony interesów Polski na morzu (Okręt został zbudowany we francuskiej stoczni Chantiers Navals Francais w roku 1928). Wraz z  Błyskawicą i Gromem uczestniczył w wielu  akcjach bojowych podczas II wojny światowej. Po powrocie do kraju, w latach 1952-55 Burza została przebudowana i przezbrojona. W nowej szacie rozpoczęła czynną służbę w Marynarce Wojennej. W 1959 roku zapadła decyzja wycofania Burzy ze składu czynnych okrętów floty i dzięki  wsparciu nowatorskiej, jak na tamte czasy, inicjatywy Dowództwa MW przez mieszkańców Gdyni, przekształcono okręt w muzeum.

6 grudnia 1960 roku Burza stanęła przy Nadbrzeżu Pomorskim w Gdyni i udostępniono ją do zwiedzania. Gdy w 1976 roku zarządzono opuszczenie bandery, los okrętu został przesądzony. W 1977 roku postanowiono okręt zezłomować.

Data pożegnania tej zasłużonej dla polskiej historii jednostki zbiegła się z terminem tworzenia ekspozycji plenerowej Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Niestety Muzeum zdołało pozyskać jedynie maszt z częścią wyposażenia. Podczas kasacji okrętu w Porcie Wojennym w Świnoujściu w 1977r , zdjęty masz przekazano na rzecz kołobrzeskiego Muzeum. W 1979r w armatorskim ośrodku remontowym PPiUR Barka maszt został zmontowany a jesienią 1981r ustawiony na ekspozycji plenerowej przy ul. ppor Emilii Gierczak 5. Obecnie maszt poddawany jest całkowitej renowacji a następnie będzie ustawiony na terenie Kołobrzeskiego Skansenu Morskiego. W kolekcji “morskiej” naszego Muzeum znajdują się również: kolekcja kotwic admiralicji ,kabestan i sprawny technicznie kompas okrętowy z XVII w.

 Zbiór ten jest owocem ścisłej współpracy  muzeum z kołobrzeskimi rybakami, którzy w/w zabytki wyłowili z dna Bałtyku.

                                                                                                          opracowanie: Barbara Skomiał

Fok - maszt ORP Burza

Partnerzy










BIP

Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu na stronie internetowej oraz w publikacjach przetwarza dane osobowe – rozpowszechnia wizerunek osób uczestniczących w publicznych imprezach organizowanych przez Muzeum zgodnie z art. 81 ust. 1 Ustawy z dnia 04 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 666). Uczestnik imprezy może zażądać zaprzestania przetwarzania danych osobowych – rozpowszechniania wizerunku, poprzez zgłoszenie powyższego faktu w formie pisemnej do Muzeum.