Prezentowana wystawa składa się ze 154 kart wystawowych, zawierających około 350 kart pocztowych dotyczących problematyki Legionów Polskich.

 

Legiony Polskie były ochotniczą formacją wojskową utworzoną 27.08.1914 r. i funkcjonującą w latach 1914-1917 r. po stronie państw centralnych. Kadrami legionów stały się kadry Związku Walki Czynnej, Związku Strzeleckiego oraz Drużyn Strzeleckich. Z nich Józef Piłsudski 3.08.1914 r. w Krakowie utworzył Pierwszą Kompanię Kadrową, która dała początek wspomnianym Legionom Polskim.

Formalną podstawą ich tworzenia był rozkaz austriackiego dowództwa z 27 sierpnia 1914, w którym zarządzono utworzenie Legionu Wschodniego we Lwowie i Zachodniego w Krakowie oraz powołanie dwóch równorzędnych komendantów dla obu formacji wojskowych. Pierwszą z nich szybko zlikwidowano, bowiem armia rosyjska zajęła Lwów, druga zaś, pod dowództwem J. Piłsudskiego, początkowo w składzie 1 pułku, toczyła liczne boje jako straż tylna wojsk austriackich. W połowie grudnia 1914 r. sformowano z nich I Brygadę Legionów Polskich.

Zaś 2 i 3 Pułk Piechoty LP, sformowane we wrześniu 1914r., w maju 1915 r. zostały przekształcone wraz z oddziałem kawalerii i dywizjonem artylerii, w II Brygadę Legionów Polskich, której dowódcą został płk F. Küttner. Również w V 1915 r. powołano III Brygadę Legionów Polskich, złożoną z 4 i 6 Pułku Piechoty LP. Dowództwo nad nią objął W. Grzesicki.

 Po wydaniu Aktu 5 listopada 1916 r. niemiecki generał - gubernator H. von Beseler rozpoczął wiosną 1917 r. organizowanie Polskiej Siły Zbrojnej i postanowił w jej skład włączyć Legiony Polskie. Krok ten oznaczał konieczność złożenia przysięgi cesarzowi niemieckiemu Wilhelmowi II. J. Piłsudski odradzał legionistom złożenie przysięgi, w efekcie czego I i III  Brygada 9 i 11.07.1917r. odmówiły jej składania, co spowodowało kryzys przysięgowy. Jego skutkiem było rozwiązanie oddziałów i internowanie legionistów. II zaś Brygada (pod. dowództwem gen. J. Hallera), która postąpiła odmiennie, została przekształcona w Polski Korpus Posiłkowy i przekazana pod austriackie dowództwo.

Prezentowane karty pocztowe ze zbioru A. L. Woźniaka są doskonałym odbiciem przedstawionej historii Legionów Polskich. Na wystawie oprócz fotografii, rysunków, czy portretów zamieszczonych na kartach pocztowych, można zapoznać się z ciekawą treścią listów wysyłanych przez żołnierzy LP. Zwiedzający mogą również obejrzeć zalepki do kopert (są to lakowe pieczęci firmowane przez Naczelny Komitet Narodowy), znaczki pocztowe i koperty, datowniki, pieczęci urzędowe stosowane w latach 1914-1918,  przedstawiające nie tylko życie codzienne żołnierzy ale i dokumentujące obraz walk podczas I wojny światowej. Wystawa przedstawia więc w chronologicznym ciągu najważniejsze wydarzenia z dziejów omawianej formacji wojskowej, dotyczące m.in. kampanii kieleckiej, ofensywy na Dęblin, odwrotu do Krakowa (3.08.-11.11.1914r.), odpoczynku i reorganizacji w Kętach (14.01.-28.02.1915r.), kampanii podhalańskiej (13.11.1914-24.01.1915r.), walk nad Nidą (3.03.-10.05.1915r.), ofensywy letniej 1915r., marszu na Wołyń (29.08.-6.09.1915r.), kampanii karpackiej (30.09.1914 r.-11.09.1915r.), kampanii besarabsko - bukowińskiej (15.04.-21.10.1915r.), kampanii wołyńskiej (2.09.1915r.-7.10.1916r.), jak również odpoczynku w Baranowicach, czy wreszcie kart związanych z Krajowym Inspektoratem Zaciągu, które stanowią zakończenie ekspozycji, doprowadzając zwiedzających do IV 1917r.


11.11.2014 r., w ramach obchodów Narodowego Święta Niepodległości, w Sali Plafonowej Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu, odbył się wernisaż kart pocztowych ze zbiorów Adama Lubomira Woźniaka „Legiony Polskie 1914-1917. Historia na znakach pocztowych”.

Adam Lubomir Woźniak jest znanym polskim kolekcjonerem szabli i przesyłek pocztowych, związanych z Wojskiem Polskim okresu walk o niepodległość i narodzin II Rzeczypospolitej. Jego pasja narodziła się już w dzieciństwie, kiedy zainteresował się gromadzeniem znaczków pocztowych, monet oraz banknotów.

W okresie szkolnym, od 1945 roku, rozszerzył obszar swych zainteresowań, gromadząc również broń białą, a dokładnie - szable i bagnety. Z upływem czasu (w 1960 r.) zaczęła się klarować jego koncepcja kolekcjonerska, której istotą stało się zbieranie przesyłek pocztowych żołnierzy oraz szabli stanowiących wyposażenie Wojska Polskiego w okresie I wojny światowej oraz dwudziestolecia międzywojennego.

Wystawę można zwiedzać do 08.01.2015 r., Oddział Historii Miasta ul. Armii Krajowej 13

Serdecznie zachęcamy do zapoznania się z tymi niezwykle ciekawymi artefaktami dotyczącymi historii Legionów Polskich.

 

tekst: Karol Adamuszek